عکاسی شاعرانه

کشفِ مناسبت‌های میانِ زبان و تصویر، بی‌تردید در مرکز پژوهش‌های معاصرِ عکاسی قرار دارد و رهسپاری به آن، نه از مسیرِ مألوفِ ادبیات به عکاسی، که این‌بار از مسیرِ عکاسی به ادبیات دنبال می‌شود. در این بین، آن‌طور که باید و شاید پژوهشی که از منظر کارکردهای ارتباطی زبان یا به قول یاکوبسن در «مدار متحدالمرکز نشانه­شناسی و زبان­شناسی» به مقایسۀ نسبت­های بلاغی شعر و عکس اهتمام ورزیده باشد، صورت نپذیرفته است. کتاب حاضر در پی پاسخ به این پرسشِ بنیادی است که کارکردهای ارتباطی زبان، چگونه می­تواند موجب شکل­گیری تصویر شاعرانه در عکاسی باشد. و اینکه عکس شاعرانه، بر فرض وجود، آیا ترجمانی از شعر در نظام زبان است یا خود به عنوان یک نظام نشانه­شناسیک و معناشناسیک مستقل عمل می­کند؟ در این راه، ابتدا ضمن تبیین حدود بلاغتِ ادبی معاصر، سپس خوانشِ دقیق ساخت‌گرایی و مطالعاتِ زبان‌شناختی ادبیات، سپس‌تر مطالعۀ موشکافانۀ نظام نشانه‌ای عکس و نظریه‌های مهم عکاسی، و سرانجام بر پایۀ برخی پیش‌فهم‌های فلسفی رابطۀ زبان و تصویر، نتایج مهمی به دست می‌آید که مهم‌ترین آن‌ها، یکی تعریف‌ پیش‌نمونه‌های «عکسِ خودکار»، «عکسِ منثور» و«عکسِ منظوم» است که برای نخستین‌بار انجام می‌گیرد و یکی هم تعریف الگوواره‌ای با عنوان «بدیعِ عکس» است، که اجازه می‌دهد از طریق مقایسۀ زبدۀ شگردهای بیانی و بدیعیِ شعرساز با درونۀ محتوایی عکس‌ها، به مطالعۀ نسبت­های بلاغی عکس و شعر بپردازیم و به پیش‌نمونه‌ای با عنوان «عکسِ شاعرانه» برسیم.